Nieuw Lectionarium jaar A in de Nederlandse kerkprovincie

Het nieuwe Nederlandse Lectionarium A voor de Nederlandse Kerkprovincie verschijnt begin november 2025. Het bevat de bijbelse teksten voor de zondagen, hoogfeesten en andere vieringen die op zondag kunnen vallen en is een herziening, aanvulling en correctie van het bestaande lectionarium uit 1971 (en de herdrukken ervan). Het lectionarium is een liturgisch boek van de Kerk en houdt rekening met de liturgische samenhang van de bijbellezingen op de betreffende dagen. De nieuwe publicatie bevat de lezingen voor jaar A, dat eenmaal in de drie jaar weerkeert en vooral in het teken van de evangelist Matteüs staat.

Inleidende toelichting

Nieuw is ook het feit dat voor de eerste keer in een Nederlands liturgisch lezingenboek de vertaalde inleiding van de Latijnse editie is gepubliceerd die de betekenis, achtergrond en principes toelicht van de orde van de lezingen. Dit is een handzame introductie om de liturgische lezing van het Woord van God in de katholieke eredienst beter te begrijpen, en als zodanig een hulp voor het spiritueel verstaan en de catechese met betrekking tot de liturgie van het Woord in de eucharistie.

Vertaalprincipes

De herziene editie van Lectionarium A sluit aan bij de vertrouwdheid van de gelovigen met meer dan een halve eeuw gebruikte liturgische lezingen. Anderzijds is gebruik gemaakt van de mogelijkheid om kritisch te kijken naar de overeenstemming met de bijbelse brontalen. Begin jaren ’70 van de vorige eeuw was de Willibrordvertaling van het Oude Testament nog volop in wording, terwijl de edities van de lectionaria in de volkstaal op korte termijn uitgegeven moesten worden als gevolg van de opdracht van het Tweede Vaticaans Concilie.

In de herziene Nederlandse uitgave van Lectionarium A zijn op tal van plaatsen vanuit de Hebreeuwse en Griekse bronteksten (vooral ook in de psalmvertaling) correcties aangebracht, waarbij ook rekening is gehouden met de Neo-Vulgaat. Het taalgebruik is menigmaal verrassend en verfrissend. Dit is een stimulans om zich opnieuw en sterker bewust te worden van de betekenis van Gods Woord.

De biddende taal van de herziene psalmvertaling is heel toegankelijk door de zorgvuldige woordkeuze, die tegelijk trouw blijft aan de Hebreeuwse grondtekst. In de uitgave is, als hulp voor de lector, bovendien duidelijk aangegeven welke psalmverzen bij elkaar horen.

Meer dan in het verleden het geval was, is de nadruk gelegd op een zo mogelijk identieke vertaling van dezelfde bijbelse woorden en uitdrukkingen die op verschillende plaatsen voorkomen. Daardoor heeft de onderlinge samenhang van een aantal bijbelteksten meer profiel gekregen.

Sommige meer gedateerde vertalingen zijn bijgesteld naar hedendaags Nederlands taalgebruik, zonder afbreuk te doen aan de bijbelse benamingen en uitdrukkingswijzen.

Waardige vormgeving

Meer dan in de verschillende edities van de tot nu toe gepubliceerde Nederlandse lectionaria is de nadruk gelegd op de unieke betekenis van het lectionarium als liturgisch boek. Het is immers geen gewoon boek, maar een boek dat ook in de vormgeving uitdrukking geeft aan de verhevenheid van het Woord van God.

Het Tweede Vaticaans Concilie heeft erop gewezen, dat de Kerk de goddelijke Schriften steeds heeft vereerd zoals zij het Lichaam van de Heer zelf vereert (Dogmatische Constitutie over de goddelijke openbaring ‘Dei Verbum’, nr. 21). De Romeinse inleiding op de ordening van de lezingen zegt in die lijn, dat ervoor gezorgd moet worden dat de boeken werkelijk waardig, sierlijk en mooi zijn, omdat zij in de liturgische handeling tekenen en symbolen zijn van de bovenaardse werkelijkheden (Orde van de Lezingen, nr. 35).

Voor de nieuwe uitgave van Lectionarium A is daarom gekozen voor een groter formaat (22 x 27,5 cm) dan dat van de lectionaria sinds 1970 en voor een uitgave gebonden in echt leer. Het boekblok is uitgevoerd in goud op snee en bevat twee speciaal voor deze uitgave ontworpen brede, geweven leeslinten met christelijke symboliek.

Geen privéboek, maar een liturgisch boek

Dit alles brengt het belang van het lectionarium in de liturgie van de Kerk tot uitdrukking. Omdat het lectionarium niet een boek van een aantal privépersonen is, maar een boek van en voor de geloofsgemeenschap in de eredienst aan God, vraagt de Kerk ook om een strikte terughoudendheid met betrekking tot het vermelden van namen van personen die hebben meegewerkt aan de teksten en vertalingen van liturgische boeken. Dit is een gegeven uit de traditie van de Kerk. Dit kerkelijk principe, dat in verschillende Romeinse vertaalinstructies wordt voorgehouden, wordt gerespecteerd m.b.t. de nieuwe Nederlandse uitgave van het lectionarium.

Verschijningstermijn, prijs en invoering

Het nieuwe lectionarium A, dat begin november door de drukker wordt geleverd, kan vanaf dat moment worden besteld via de webshop van de NRL. Dit wordt via de nieuwsbrief van de NRL bekendgemaakt.

Het jarenlange vertaalwerk en de liturgiewaardige uitgave hebben hun prijs. Dankzij grootmoedige subsidiëring ten bate van een liturgiewaardige uitgave is de verkoopprijs aanzienlijk teruggebracht en zal € 149,95 bedragen voor een omvangrijk boek (van 560 blz.) dat tientallen jaren diensten bewijst in de eredienst aan God.

Het nieuwe lectionarium kan in de liturgie gebruikt worden vanaf de eerste zondag van de advent, 30 november 2025, en is voorgeschreven vanaf de eerste zondag van de veertigdagentijd, 22 februari 2026.

De zondagsmissaaltjes die voor de gelovigen worden uitgegeven door Berne Media, bevatten vanaf de eerste zondag van de advent de teksten uit het herziene lectionarium.

Verdere informatie over enkele andere publicaties m.b.t. tot het nieuwe Lectionarium A: zie hier.